Όταν το κέρδος γίνεται πιο σημαντικό

Στον χώρο της γραφιστικής υπάρχει μια διαρκής ισορροπία ανάμεσα σε δύο έννοιες που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να μπορούν να συνυπάρξουν.
Ποσότητα και Ποιότητα.
Πόσα έργα μπορεί να παραδώσει ένας γραφίστας μέσα σε μία ημέρα; Πόσους πελάτες μπορεί να εξυπηρετήσει μέσα σε έναν μήνα; Πόσα λογότυπα, έντυπα, διαφημιστικές μακέτες, αναρτήσεις για τα social media ή άλλα δημιουργικά μπορεί να παράγει;
Οι αριθμοί είναι εύκολο να μετρηθούν. Η ποιότητα όμως, δεν μετριέται τόσο εύκολα. Και ίσως εκεί βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης δημιουργικής εργασίας.
Όλοι έχουμε μάθει ότι η καλή δουλειά αργεί να γίνει, χρειάζεται χρόνο. Χρειάζεται σκέψη, παρατήρηση, έρευνα, δοκιμές, διορθώσεις και πάνω απ’ όλα πραγματικό ενδιαφέρον για το αποτέλεσμα. Ένα καλό δημιουργικό έργο δεν γεννιέται πάντα με το που ανοίγει ο υπολογιστής. Πολύ συχνά ξεκινά αρκετά νωρίτερα, από τη στιγμή που ο σχεδιαστής προσπαθεί να καταλάβει τι πραγματικά χρειάζεται ο πελάτης και ποιο μήνυμα πρέπει να περάσει.
Όταν όμως η ποσότητα γίνεται ο βασικός στόχος, αυτή η διαδικασία αρχίζει σταδιακά να περιορίζεται, γίνονται “εκπτώσεις”. Το «να τελειώνουμε γρήγορα» αντικαθιστά το «να το κάνουμε σωστά». Το «πόσα θα παραδώσουμε σήμερα;» αντικαθιστά το «είναι πραγματικά καλό αυτό που παραδίδουμε;». Και το «πόσο θα κερδίσουμε από αυτό;» μπορεί να επισκιάσει το σημαντικότερο ερώτημα: «τι αξία προσφέρουμε στον άνθρωπο που μας εμπιστεύτηκε τη δουλειά του;».

Η γραφιστική δεν είναι μια απλή διαδικασία παραγωγής εικόνων. Είναι επικοινωνία. Ένα λογότυπο, μια επαγγελματική κάρτα, μια αφίσα, ένα φυλλάδιο, μια συσκευασία ή μια διαφημιστική καταχώρηση πρέπει να υπηρετεί έναν σκοπό. Πρέπει να μεταφέρει ένα μήνυμα, να απευθύνεται σε συγκεκριμένο κοινό και να δημιουργεί την κατάλληλη εντύπωση. Για να συμβούν όλα αυτά, χρειάζεται χρόνος.
Χρειάζεται χρόνος για να αναλυθεί μια ιδέα. Χρειάζεται χρόνος για να απορριφθεί μια πρώτη λύση και να αναζητηθεί μια καλύτερη. Χρειάζεται χρόνος για να παρατηρηθούν οι λεπτομέρειες που ίσως δεν βλέπει κάποιος με την πρώτη ματιά. Και αυτές ακριβώς οι λεπτομέρειες είναι πολλές φορές εκείνες που κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια απλή δουλειά και σε μια πραγματικά επαγγελματική δουλειά.
Η πίεση για μεγαλύτερη παραγωγή δεν είναι πάντοτε κακή. Ένας σωστά οργανωμένος γραφίστας μπορεί να αξιοποιεί εργαλεία, τεχνολογία και αυτοματισμούς ώστε να εργάζεται πιο αποτελεσματικά. Η ταχύτητα μπορεί να είναι προσόν, όταν δεν θυσιάζει τη σκέψη και την προσοχή στη λεπτομέρεια. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ταχύτητα γίνεται αυτοσκοπός. Όταν ένας επαγγελματίας αναλαμβάνει περισσότερα έργα από όσα πραγματικά μπορεί να επεξεργαστεί με την απαιτούμενη προσοχή, κάποια στιγμή κάτι θα χαθεί. Μπορεί να χαθεί η δημιουργικότητα. Μπορεί να χαθεί η προσωπική επαφή με τον πελάτη. Μπορεί να περιοριστεί η έρευνα. Μπορεί να αυξηθούν τα λάθη. Και τελικά μπορεί να χαθεί η ίδια η ποιότητα της δουλειάς.
Ένα δημιουργικό επάγγελμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά σαν γραμμή παραγωγής. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο «παράγω περισσότερο» και στο «δημιουργώ μεγαλύτερη αξία». Το πρώτο αφορά την ποσότητα. Το δεύτερο αφορά την ποιότητα. Και δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.
Μπορεί κάποιος να δημιουργήσει εκατό σχέδια σε έναν μήνα και κανένα από αυτά να μην είναι πραγματικά ξεχωριστό. Μπορεί όμως να δημιουργήσει δέκα έργα που θα βοηθήσουν πραγματικά δέκα διαφορετικές επιχειρήσεις να παρουσιάσουν καλύτερα την εικόνα τους, να επικοινωνήσουν αποτελεσματικότερα ή να ξεχωρίσουν μέσα στην αγορά.
Ποιο από τα δύο έχει μεγαλύτερη αξία;
Για έναν επαγγελματία που σέβεται τη δουλειά του, η απάντηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στον αριθμό. Βρίσκεται στο αποτέλεσμα.

Υπάρχει και μια ακόμη πλευρά αυτής της πραγματικότητας που αφορά τον ίδιο τον πελάτη. Όταν ένας πελάτης πληρώνει έναν επαγγελματία γραφίστα, δεν πληρώνει απλώς μερικές ώρες μπροστά από έναν υπολογιστή. Πληρώνει την εμπειρία, τη γνώση, την αισθητική κρίση, τη διαδικασία σκέψης και την ικανότητα του επαγγελματία να μετατρέψει μια ανάγκη σε μια ολοκληρωμένη οπτική λύση.
Ένα επαγγελματικό αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται απλό. Μερικές φορές, μάλιστα, όσο πιο απλό φαίνεται, τόσο περισσότερη δουλειά μπορεί να έχει προηγηθεί.
Πίσω από ένα καθαρό λογότυπο μπορεί να υπάρχουν δεκάδες διαφορετικές ιδέες. Πίσω από μια επιτυχημένη μακέτα μπορεί να υπάρχουν ώρες έρευνας και δοκιμών. Πίσω από μια σωστή επιλογή γραμματοσειράς, χρώματος ή σύνθεσης υπάρχει γνώση και εμπειρία που δεν φαίνονται απαραίτητα στο τελικό αρχείο.
Αυτό είναι και το παράδοξο της καλής γραφιστικής, ο πελάτης βλέπει το τελικό αποτέλεσμα αλλά δεν βλέπει πάντα όλη τη διαδικασία που χρειάστηκε για να δημιουργηθεί. Και εδώ ακριβώς χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια της αξίας. Το φθηνότερο και γρηγορότερο αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα και το οικονομικότερο. Ένα σχέδιο που δεν επικοινωνεί σωστά, μια κακή εταιρική ταυτότητα ή μια πρόχειρη διαφημιστική παρουσία μπορεί τελικά να κοστίσει πολύ περισσότερο από μια σωστά σχεδιασμένη επαγγελματική λύση.
Η ποιότητα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι επένδυση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας γραφίστας πρέπει να εργάζεται αργά ή ότι κάθε έργο χρειάζεται ατελείωτες ώρες. Σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει ο σωστός χρόνος για κάθε έργο και η σωστή αναλογία ανάμεσα στην ταχύτητα και στην προσοχή.
Η επαγγελματική αποτελεσματικότητα δεν είναι να κάνεις τα πάντα βιαστικά. Είναι να οργανώνεις σωστά τη δουλειά σου ώστε να μπορείς να κάνεις περισσότερα χωρίς να μειώνεις την αξία αυτού που παραδίδεις.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η τεχνολογία μας δίνει τη δυνατότητα να παράγουμε τεράστιες ποσότητες οπτικού υλικού σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό όμως κάνει την ποιότητα ακόμη πιο σημαντική. Όσο περισσότερα σχέδια δημιουργούνται, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για κάτι που δεν μπορεί να αυτοματοποιηθεί εύκολα, την ανθρώπινη κρίση.
Γιατί δεν έχει σημασία μόνο πόσες επιλογές μπορούμε να δημιουργήσουμε. Σημασία έχει αν μπορούμε να αναγνωρίσουμε ποια επιλογή αξίζει να κρατήσουμε.
Ως γραφίστας, δεν θέλω ο πελάτης να θυμάται πόσα αρχεία του παρέδωσα. Θέλω να θυμάται ότι το αποτέλεσμα είχε λόγο ύπαρξης. Ότι τον αντιπροσώπευε. Ότι εξέφραζε σωστά την επιχείρησή του. Ότι ήταν προσεγμένο. Ότι υπήρχε σκέψη πίσω από αυτό. Και κυρίως, ότι όταν παρέλαβε τη δουλειά του ένιωσε πως τα χρήματα που επένδυσε είχαν πραγματική αξία.
Γιατί στο τέλος της ημέρας η δουλειά ενός επαγγελματία δεν κρίνεται μόνο από το πόσα παράγει. Κρίνεται από το τι αφήνει πίσω του. Η ποσότητα μπορεί να φέρει περισσότερες δουλειές, η ποιότητα όμως είναι αυτή που χτίζει εμπιστοσύνη. Η ποσότητα μπορεί να φέρει ένα γρήγορο κέρδος, η ποιότητα είναι αυτή που χτίζει μια επαγγελματική φήμη. Η ποσότητα μπορεί να γεμίσει ένα portfolio, η ποιότητα είναι αυτή που κάνει ένα portfolio να ξεχωρίζει. Και τελικά, η ποσότητα μπορεί να κάνει έναν επαγγελματία πιο παραγωγικό, η ποιότητα όμως είναι αυτή που τον κάνει να αξίζει.

Η γραφιστική δεν ήταν ποτέ απλώς η παραγωγή εικόνων. Είναι η προσπάθεια να πάρεις μια ιδέα, ένα μήνυμα ή ένα όραμα και να το μετατρέψεις σε κάτι που μπορεί να το δει, να το καταλάβει και να το θυμηθεί κάποιος άλλος.
Και αυτή η διαδικασία αξίζει να γίνεται με σεβασμό. Σεβασμό προς τον πελάτη. Σεβασμό προς το επάγγελμα. Αλλά και σεβασμό προς την ίδια τη δημιουργία.
Γιατί όταν κυνηγάμε μόνο την ποσότητα για να αυξήσουμε το κέρδος, υπάρχει ο κίνδυνος κάποια στιγμή να έχουμε περισσότερα έργα, περισσότερους πελάτες και περισσότερα αρχεία αλλά λιγότερη ποιότητα.
Και τότε ίσως έχουμε κερδίσει σε ποσότητα, αλλά έχουμε χάσει κάτι πολύ πιο δύσκολο να ξαναχτιστεί, την αξία της δουλειάς μας.
